Strona główna Kontakt 9 września br. - ostatni dzień błogosławionego miesiąca Ramadan; 10 września - pierwszy dzień Ramadan Bajram Id al-Fitr
Polski
813095


Święta Muzułmańskie - Podsumowanie

Nabożeństwa świąteczne, podobnie jak każde inne mają swój specyficzny urok. Wiąże się to z wymogami stawianymi przez islam. Meczety składają się z dwóch oddzielonych od siebie części: jednej dla kobiet, drugiej dla mężczyzn. Podczas modlitwy w meczecie kobiety nie mogą przebywać w części dla mężczyzn, podobnie jak mężczyźni w części dla kobiet. Jeżeli jest tylko jedna sala do modlitwy to kobiety ustawiają się za mężczyznami. W żadnym przypadku nie mogą stać obok siebie. Modlący się wierni stoją w rzędach, tzw. safach. Podłogi wewnątrz wyścielone są dywanami, w związku z czym obowiązkiem jest zdjęcie obuwia przed wejściem do sal modlitw.

Niektórzy mężczyźni mają na głowach specjalne czapeczki, tzw. tibitiejki lub krymki. Kobiety powinny być ubrane w długie spódnice oraz bluzkę okrywającą ręce, na głowach mają chustki dokładnie zakrywające włosy. Ubiór kobiety może odkrywać jedynie dłonie, stopy oraz twarz. W każdym pomieszczeniu znajdują się ławy lub krzesła przeznaczone dla osób starszych i chorych, niemogących stać podczas modlitwy.

Można powiedzieć, że podniosłości i tajemniczości ceremonii świątecznej dodaje melodyjny ton odmawianych modlitw, przypominający śpiewanie. Słowa modlitw odmawiane są w języku arabskim oraz kazanie w języku polskim. Dla osób, które słyszą je po raz pierwszy mogą wydawać się bardzo egzotyczne, lecz dla polskich muzułmanów brzmią znajomo. Sam sposób oraz technika wykonywania jest zawsze taka sama. Przed pierwszym safem (rzędem) stoi Imam - duchowny muzułmański, który prowadzi całe nabożeństwo. Zwrócony jest on tyłem do wiernych, ale zawsze w stronę Mekki, gdzie znajduje się Kaaba. Stronę tą wskazuje mihrab - łukowato sklepiona nisza z małym, prostokątnym okienkiem, wkomponowanym w ścianę meczetu. Z prawej strony mihrabu znajduje się kilkustopniowe podwyższenie tzw. minbar, czyli kazalnica, która jest najważniejszym elementem muzułmańskiej świątyni. To właśnie z minbaru Imam głosi świąteczne oraz piątkowe kazania.

Z powodu małej pojemności meczetów w Bohonikach i Kruszynianach oraz dużej ilości wyznawców islamu w Polsce, wielu wiernych nie może wejść do świątyni podczas modlitwy. Jednak nie odstrasza to nikogo. Przyczyną, dla której mimo małej ilości miejsca w meczecie do tych wsi przybywają Tatarzy z całej Polski, jest bliskość cmentarzy oraz świąteczny charakter tych dni. Przyjazd do meczetu przez nikogo nie jest traktowany jak obowiązek. Często są to jedyne chwile w roku, kiedy można spotkać się z dawno niewidzianymi dalekimi krewnymi czy znajomymi.

Święto muzułmańskie to nie tylko modlitwa w meczecie to również odwiedzanie grobów przodków. Takie czynne cmentarze muzułmańskie - Mizary znajdują się w Warszawie oraz na Podlasiu w Bohonikach i Kruszynianach. Te ostatnie dwa mizary są oddalone od meczetów jedynie o kilkadziesiąt metrów.

Na mizar wierni przyjeżdżają przed modlitwą lub po niej. Nie ma to większego znaczenia w sensie religijnym, a bardziej praktycznym. Dla wielu osób przyjeżdżających z daleka wygodniejsze jest odwiedzanie grobów po nabożeństwie. Muzułmanie odwiedzając groby rodzinne często recytują wersety z Koranu i składają prośby do Boga o wybaczenie grzechów zmarłemu. Przyjętym zwyczajem przez Tatarów jest odczytanie modlitwy nad grobem, czyli: "dawanie sielam", które wiąże się z pewnym rytuałem. Osoby, które podchodzą do grobu ustawiają się w rzędzie z prawej strony głowy zmarłego. Każdy dotykając prawą dłonią ziemi odczytuje odpowiednią modlitwę. Najczęściej wygląda to tak, że pierwsza osoba czyta modlitwę z chamaiłu (książeczki z modlitwami), a pozostali słuchają w skupieniu lub powtarzają. Specyficznym elementem tej części ceremonii jest wymówienie imienia zmarłego, oraz jego matki. W tym celu używa się imienia tatarskiego, nadanego podczas azanu (chrztu). Często zdarza się, że było to imię inne od tego, które zmarły używał na co dzień.

Do tatarskiej tradycji świąt należy również dzielenie się sadogą. Są to najczęściej słodycze, choć spotkać można również owoce: jabłka, pomarańcze lub mandarynki. Jednak nie są to zwykłe owoce i słodycze. Sadogę może dać każdy, kto ma na to ochotę lub go na to stać. Jest ona ofiarowana w intencji, ale w jakiej to zależy od osoby, która ją ofiarowuje. Najczęściej jest to pomyślność rodziny lub wszystkich współwyznawców. Po "przepieciu" sadogi, czyli po odmówieniu odpowiedniej modlitwy rozdawana jest zebranym przed meczetem muzułmanom. Szczególnie miłe jest to dla dzieci, gdyż dostają one wówczas bardzo dużo słodyczy. Dzielenie się sadogą odbywa się po modlitwie bajramowej i przeplata się ze wzajemnym składaniem życzeń świątecznych.

Świąteczne dni są okresem radości, dlatego po porannej modlitwie w meczecie wszyscy udają się do domów na rodzinne obiady. Na stole obok tradycyjnych polskich potraw takich jak: gołąbki, kurczak pieczony czy ryba znajdują się też dania tatarskie oraz arabskie. Potrawą Tatarów polskich podawaną w Bajram są kołduny. Są to pierożki z nadzieniem mięsnym. Innymi potrawami, które są spotykane w domach tatarskich, a w szczególności w święta są: bielusz - pieróg na cieście drożdżowym z farszem mięsnym oraz pierekaczawnik - pieróg na cieście makaronowym z farszem mięsnym lub na słodko z serem i rodzynkami, spiralnie zawijane. Na słodko podaje się dżajmę - cieniutkie naleśniki smażone na maśle lub chalwę przyrządzoną z masła, miodu i mąki. Potrawami, które są zabronione przez Islam są wieprzowina oraz alkohol i nie powinny znaleźć się na stole, szczególnie w tak świątecznym dniu.

Tradycją bajramową stały się ponadto spotkania towarzyskie organizowane najczęściej na Kurban Bajram i Ramadan Bajram. Cieszą się one dużym zainteresowaniem zarówno młodzieży jak i osób starszych. Najczęściej bale, bo tak są nazywane przypadają na dni wolne od pracy, gdyż mogą wtedy przybyć na nie Tatarzy z całej Polski. Takie spotkania służą nie tylko ogólnie pojmowanej zabawie, ale również zacieśnianiu więzów przyjaźni między członkami tej niewielkiej grupy.

Początek organizowania "bali tatarskich" sięga końca XIX wieku, kiedy urządzano takie spotkania na Wileńszczyźnie. Uczestniczyło w nich wówczas ponad 200 osób również z Krymu i Powołża oraz zaprzyjaźnieni Polacy. Z "bali tatarskich" słynęło Wilno, Nowogródek, Słonim, Iwje - Murawszczyzna, ale odbywały się także w Klecku, Lechowiczu, Mirze, Iwamowie oraz w Kruszynianach.

Po II wojnie światowej urządzano skromniejsze spotkania głównie w Sokółce i Bohonikach. Większe zabawy odbyły się dopiero w drugiej połowie lat pięćdziesiątych. "Bale tatarskie" od innych spotkań towarzyskich nie odróżniało wiele, oprócz tego, że przybywali na nie głównie Tatarzy z całego kraju. Bawiono się przy muzyce zespołów ludowych. Nie zabrakło na nich takich tańców jak walc, czy polonez. Obecne bale różnią się trochę od tych dawniejszych. Wiąże je przede wszystkim fakt, że przyjeżdżają na nie Tatarzy z odległych stron kraju, jak i zza granicy.

Muzułmanie w Polsce starają się jak najlepiej przygotować do świąt, a w szczególności do tych dwóch najważniejszych. Rezerwują sobie urlop w pracy, kobiety sprzątają domy i gotują potrawy, mężczyźni przygotowują samochody, aby dojechać na nabożeństwo oraz w odwiedziny do rodziny. Szczególnie cieszą się dzieci, gdyż nie będą musiały iść do szkoły i dostaną mnóstwo słodyczy oraz prezentów.

Chrześcijańskie święta nie są w specjalny sposób celebrowane przez polskich muzułmanów. Ze względu na ich zażyłość z polską tradycją, szczególnie w domach gdzie są małe dzieci można zauważyć takie elementy jak choinka czy pisanki. Jest to spowodowane przede wszystkim tym, że Polska jest krajem chrześcijańskim. Trudno jest wytłumaczyć kilkuletniemu dziecku, które w przedszkolu dowiedziało się o świętym Mikołaju i prezentach pod choinką, że to go nie dotyczy. Jednak muzułmanie nie obchodzą takich świąt jak Boże Narodzenie i Wielkanoc. Pomimo tego często zapraszają na obiady świąteczne, bajramowe sąsiadów, czy też przyjaciół, którzy są wyznawcami innej religii a oni odwdzięczają się tym samym zapraszając muzułmanów do uczestnictwa w obchodach swoich świąt.

MZR